Sosyal+Medya

Facebook Belgeseli media type="custom" key="12842154" align="center"

media type="custom" key="12842202" align="center"

media type="custom" key="12842184" align="center"

SOSYAL PAYLAŞIM SİTELERİNİN TANIMI

Sosyal paylaşım sitelerinin tanımı ile ilgili bir yazı bu konu üzerine bir blogun belki de ilk yazısı olması gerekir, ancak, bu kapsamdaki bir makaleyi derleyip toparlamak bugüne kadar beklemeyi gerektirdi. Bu konuda en derli toplu çalışma hiç kuşkusuz Danah Boyd ve Nicole Ellison isimli iki akademisyenin 2007 yılında yayımladıkları bir makaleden geliyor. Söz konusu makalede sosyal paylaşım sitelerinin tanımı, tarihi ve bu konu üzerine olan akademik literatür incelenmiş, ancak, söz konusu makaleyi tek bir defada ana hatlarıyla dilimize uyarlamak yerine bu konuyu üç ayrı yazıda incelemenin daha uygun olacağını düşündüm. Facebook, Twitter, MySpace gibi sosyal paylaşım siteleri yayıma başladıklarından beri milyonlarca kullanıcıya ulaşırken bu web sitelerini ziyaret birçoğumuzun günlük aktivitelerinin bir parçası oldu. Bu makalenin yazıldığı sıralarda sosyal paylaşım sitelerinin en bilineni ve en çok kullanılanı hiç kuşkusuz Facebook olurken, Facebook dışında çeşitli ilgi alanları ve hobiler üzerinde şekillenen yerel veya global bazda yayım yapan yüzlerce sosyal paylaşım sitesi kullanıcı sayısını artırmaya çalışıyor. Sosyal paylaşım sitelerinin arkasındaki teknoloji ve kullanıcılarına sundukları özellikler büyük ölçüde birbirine benzerken herbir sosyal paylaşım sitesinin kültürü birbirinden farklı oluyor. Bazı sosyal paylaşım siteleri daha önceden birbirini tanıyan kişiler arasındaki bağların korunmasına yardımcı olurken bazıları birbirine tamamen yabancı kişilerin ortak zevkler, ilgili alanları, politik görüşler ve aktiviteler çerçevesinde biraraya gelmesine yardımcı oluyor. Bazı sosyal paylaşım siteleri kozmopolit bir üye yapısına sahip iken bazıları aynı dili konuşan, aynı ırk, din, ulusal kimlik gibi ortak bir tabanı paylaşan üyeleri çekiyor. Sosyal paylaşım siteleri aynı zamanda mobil erişim, bloglama, fotoğraf ve video paylaşımı gibi yeni bilgi ve iletişim uygulamalarını kullanıp kullanmamalarına göre farklılaşıyor. Akademik literatürde çeşitli alanlardan akademisyenlerin sosyal paylaşım siteleri üzerine çalışmaları bulunuyor. Bu makale ise sosyal paylaşım siteleri üzerine giriş seviyesinde kavramsal bir çerçeve oluşturmayı ve bu sitelerin tanımını yapmayı amaçlıyor. SOSYAL PAYLAŞIM SİTELERİNİN TANIMI: Yazarlar sosyal paylaşım sitelerini, bireylerin; (1) sınırlı bir sistemde dışarı açık ya da yarı açık bir profil oluşturmalarına, (2) aynı sistem içerisinde bağlantıda oldukları diğer kullanıcıların profillerini listelemelerine, (3) kendilerinin ya da sistem içerisindeki diğer kullanıcıların oluşturdukları bağlantı listelerine bakmalarına ve takip etmelerine imkan veren web tabanlı servisler olarak tanımlıyor. Bu siteler içerisinde bireyler arasındaki bağlantı ve ilişkilerin yapısı ile amacı siteden siteye değişebilmektedir. İngilizce’de sosyal paylaşım siteleri için “social network site” ve “social networking sites” (sosyal ağlar) terimleri yaygın olarak kullanılırken yazarlar “networking” teriminin daha çok birbirine yabancı insanlar arasında bir ilişkinin başlamasını ima etmesi sebebiyle bu siteler tanımlanırken kullanılmasına karşı olduklarını söylüyorlar. Her ne kadar sosyal paylaşım siteleri üzerinde birbirine tamamen yabancı insanların tanışması dolayısıyla “networking (yabancılarla tanışma, bir çevre oluşturma)” mümkün olsa da, bu sitelerin birçoğunun ana amacı “networking” olmadığı gibi, yabancılarla tanışma ve bir çevre oluşturma sosyal paylaşım sitelerini bilgisayar aracılığıyla gerçekleşen iletişimin (computer-mediated communication (CMC)) diğer şekillerinden ayıran bir olgu da değildir. Yazının okumakta olduğunuz Türkçe çevirisinde ise sosyal paylaşım siteleri ve sosyal ağlar kavramları birbiriyle değişmeli olarak ve aynı anlamda kullanılmıştır. Sosyal paylaşım sitelerini diğer web sitelerinden farklılaştıran nokta bu sitelerin bireylere yabancılarla tanışma fırsatını vermesi yanında kullanıcılara bu siteler üzerinde arkadaşlarını bulma ve arkadaş çevrelerini diğer kullanıcılara görünür kılma imkanı vermeleridir. Sosyal paylaşım siteleri üzerindeki arkadaşlıklar başka türlü arkadaşlık bağı kurması mümkün olmayan bireyler arasında oluşabilmekte, ancak bu bireylerin ana amacı olmadığı gibi genelde bu tip arkadaşlık bağları gerçek hayatta birbirini tanıyan, ancak aralarında zayıf bağlar (latient ties) (Haythornthwaite, 2005) ya da iletişim bulunan kişiler arasında gerçekleşmektedir. Birçok büyük sosyal paylaşım sitesi üzerinde kullanıcılar yabancılarla ya da insanlarla tanışmaya ve yeni bir çevre oluşturmaya çalışmamakta, daha çok önceden sosyal çevrelerinin bir parçası olan insanlarla iletişime geçmektedirler. Örneğin, Facebook ve LinkedIn gibi sosyal ağlar üzerinde kurulan arkadaşlık bağlantılarının büyük çoğunluğu kullanıcıların bir şekilde gerçek ya da sosyal hayatta tanıştıkları ve yakın ya da uzak, seyrek ya da yoğun da olsa bağlantıda oldukları kişilerden oluşmaktadır. Sosyal paylaşım siteleri birçok teknik özellik ve uygulamaları kullansalar da bu siteler temelde üyelerinin aynı siteyi kullanan arkadaşlarının listelendiği kullanıcı profillerinden oluşmaktadır. Profiller kullanıcıların sosyal paylaşım siteleri içerisinde kendileri hakkında bilgi verdikleri ya da kendilerini tanımladıkları web sayfalarıdır. Bir sosyal paylaşım sitesine üye olunması sırasında kullanıcılardan çeşitli sorular bulunan formları doldurmaları istenmektedir. Kullanıcı profilleri genelde kişinin yaşı, cinsiyeti, yerleşim yeri, ilgi alanları gibi konular hakkında sorulan bu tip sorulara verilen cevaplarla oluşturulmaktadır. Birçok site aynı zamanda kullanıcıları bir profil resmi yüklemeye teşvik etmektedir. Bazı sosyal paylaşım siteleri kullanıcılara profillerinde beğendikleri fotoğraf, video, müzik gibi içeriği paylaşarak kendilerini daha fazla ifade etme olanağı verirken, Facebook gibi bazı sosyal ağlar da kullanıcıların profillerine bazı uygulama ya da modülleri (aplikasyon) yükleyerek profillerini farklılaştırmalarına imkan tanımaktadır. Sosyal paylaşım siteleri üzerindeki profillerin görünürlüğü siteden siteye ve kullanıcıların tercihlerine göre değişmektedir. Örneğin, başlangıç ayarı olarak Firendster ve Tribe.net siteleri üzerindeki profiller arama motorları tarafından indekslenerek herkes tarafından görülebilir halde bulunmaktadır. Alternatif olarak profesyonellere yönelik bir sosyal ağ olan LinkedIn’de site üyelerinin diğer kullanıcı profillerinin hangi kısımlarını görebileceği sitede ücretli (upgraded – yükseltilmiş) üyelik profili oluşturup oluşturmadıklarına bağlı bulunmaktadır. MySpace gibi siteler üyelerine profillerinin herkes ya da sadece arkadaşları tarafından görülebilmesi olanağını sunmaktadır. Kişisel bilgilerin gizliliği üzerine olan politikaları eleştiri konusu olan ve sıklıkla değişen Facebook ise bu satırların yazıldığı sıralarda kullanıcılarına başlangıç ayarı olarak durum güncelleme mesajlarının, kullanıcının kendisi tarafından yüklenen fotoğraf ve linklerin, kullanıcının kısa biyografisinin, sevdiği deyim ve sözlerin, aile ve arkadaş listesinin herkes tarafından görülebilir olmasını, kullanıcının arkadaşları tarafından eklenen fotoğraf ve videoların, dini ve politik görüşleri ile doğum günününarkadaşlarının arkadaşları tarafından görülebilir olmasını, e-posta adresinin, telefon numarasının, yerleşim yeri adresinin ve diğer kullanıcıların paylaştığı link, fotoğraf ve durum güncelleme mesajları üzerindeki yorumlarının ise sadece arkadaşları tarafından görülebilir olmasını öneriyordu. Twitter ve Friendfeed gibi sosyal paylaşım siteleri ise kullanıcı hakkında çok sınırlı ve özet bilgi verilerek kullanıcının bu siteler üzerinde yaptığı paylaşımlar üzerindeki gizliliğin en aza indirgendiği bir yapı üzerine kurulmuş durumdalar. Gizlilik ve kullanıcı bilgilerine erişim konusundaki site politikaları ve kültürü sosyal paylaşım sitelerinin kendilerini diğer benzer sitelerden ayrıştırmak konusunda kullandıkları temel araçlardan biridir. Bir sosyal paylaşım sitesine katıldıktan sonra üyeler siteye daha önceden katılmış arkadaşlarını bulmaya teşvik edilmektedir. Site üzerinde üyelerin birbirleriyle ilişkilerini tanımlayan kelimeler değişiklik göstermekle birlikte, popüler kelimeler arkadaşlar (friends), hayranlar (fans), temasta bulunulan kişiler (contacts) olarak ortaya çıkmaktadır. Birçok sosyal paylaşım sitesi, site üzerinde arkadaşlık ilişkisinin başlatılması için üyeler arasında karşılıklı onay mekanizmasını gerekli kılarken bazı sosyal paylaşım siteleri (örn. Twitter, Friendfeed) tek taraflı girişim ile üyelerin birbiriyle ilişkiye geçmesine imkan tanımaktadır. Bu tek taraflı ilişkiler çoğu zaman hayranlar (fans) veya takipçiler (followers) olarak adlandırılırken birçok site bu tek taraflı ilişkileri de arkadaşlık (friends) olarak nitelendirmektedir. Söz konusu tek taraflı ilişkiler günlük konuşma dilinde ifade edilen arkadaşlık şeklinde olmayabileceği ve kişilerin bu tür ilişkileri kurmasının çeşitli nedenleri olabileceği için bu ilişkileri “arkadaşlık” olarak adlandırmak yanlış olabilir (Boyd, 2006a). Bir üyenin sosyal paylaşım siteleri üzerinde kurduğu ilişkilerin diğer kullanıcılar tarafından görülebilmesi bu sitelerin bir diğer önemli özelliğidir. Site üyelerinin arkadaş listeleri diğer üye profillerine linkler içerir ve bu arkadaş listelerini görüntüleyen kişilerin bu profilleri ziyaret ederek arkadaşlarının ilişki ağlarını takip edebilmelerini sağlar. Bazı istisnaları olsa da birçok sosyal paylaşım sitesinde üyelerin arkadaş listeleri tüm site kullanıcıları tarafından görülebilir durumdadır. Örneğin, Facebook, LinkedIn gibi siteler üyelerine, arkadaş ya da ilişkide bulundukları kişiler listesinin diğer kullanıcılar tarafından görülebilmesini engelleme seçeneği sunmaktadır. Birçok sosyal paylaşım sitesi kullanıcılara arkadaşlarının profillerine mesaj bırakabilme özelliğini sunmaktadır. Bu özellik birçok sitede diğer kullanıcı profillerinin sitede yarattığı içerik üzerinde yorumda bulunma (leaving comments) olarak gerçekleşirken Facebook da olduğu gibi diğer kullanıcıların duvarına yazı yazmak gibi değişik şekiller alabilmektedir. Bu özelliğe ilave olarak hemen hemen tüm sosyal paylaşım sitelerinde kullanıcıların birbirlerine özel ya da direkt mesaj gönderme olanağı bulunmaktadır. Bu özellik sosyal paylaşım siteleri içerisinde Hotmail, Yahoo!, Gmail gibi e-posta servislerine benzer şekilde çalışmaktadır. Şu an popüler olan sosyal paylaşım sitelerinin bazıları başlngıçta bu amaçla kurulmamış sitelerdir. Örneğin, Çin sosyal paylaşım sitesi QQ bir anlık mesajlaşma servisi olarak, Cyworld Kore’de bir tartışma forumu olarak, Skyrock (eski adı Skyblog) Fransa’da hizmet veren bir blog servisi olarak kurulmuşlar ve zamanla hizmetlerine sosyal paylaşım sitelerinin özelliklerini eklemişlerdir. AsianAvenue, MiGente, and BlackPlanet gibi sitelerde başlangıçta etnik toplulukların kullandığı arkadaşlık ilişkisi kurabilme imkanının çok sınırlı olduğu siteler olarak yola çıkmışlar ve 2005-2006 yıllarında kendilerini yeniden yapılandırarak sitelerine sosyal paylaşım sitelerinin özelliklerini eklemişlerdir. Üye profili oluşturulması, diğer kullanıcı profilleri ile arkadaşlık ilişkileri kurma, diğer kullanıcıların yarattığı içerik üzerinde yorum yapma, özel mesajlaşma dışında sosyal paylaşım siteleri kullanıcılarına sundukları diğer hizmetler ve kullanıcı tabanı konusunda da oldukça farklılaşmaktadır. Örneğin, popüler sosyal paylaşım sitesi Facebook kullanıcılarına, diğer sosyal paylaşım sitelerinin sunduğu bilindik hizmetler dışında anlık mesajlaşma servisi, Facebook kullanıcı şifresi ile Facebook Connect uygulamasını kullanan diğer web sitelerine giriş yapabilme, diğer web siteleri üzerinde beğendikleri içeriği sadece bir tıklama ile Facebook arkadaşlarının (kullanıcılarının) beğenisine sunma gibi özellikler sunarak hizmetlerini oldukça çeşitlendirmiştir. Benzer şekilde bazı sosyal paylaşım siteleri üyelerine fotoğraf ve video paylaşımı imkanı, site içi blog servisi, anlık mesajlaşma imkanı sunmaktadır. Bazı sosyal paylaşım siteleri mobil kullanıcılara özel geliştirilirken (Dodgeball gibi), günümüzde Facebook, Twitter, Foursquare gibi birçok sosyal paylaşım sitesi artan smartphone ve mobil internet kullanımına bağlı olarak web tabanlı versiyonlarının mobil kullanıcılar için optimize edilmiş halini de kullanıma sunarak artan mobil internet trafiğinden faydalanmaya çalışmaktadır. Birçok sosyal paylaşım sitesi belirli coğrafi kitle veya dili kullanan kullanıcıları hedef kitle olarak seçerken söz konusu kullanıcı grupları sitenin üye sayısının artmasına bağlı olarak daha kozmopolit ya da başlangıçta belirlenen hedef kitleden tamamen farklı bir hal alabilmektedir. Örneğin, kurucusu Google çalışanı bir Türk olan Orkut isimli sosyal paylaşım sitesi başlangıçta Amerika’da İngilizce arayüzle yayıma başlayan bir sosyal ağ iken zamanla Brezilyalı üyelerin ağırlıkta olduğu bir sosyal ağ halini almıştır (Kopytoff, 2004). Orkut günümüzde de Kuzey Amerika’dan çok Latin Amerika ülkeleri ve Hindistan’da popüler olan bir sosyal ağa dönüşmüş durumda. Bunun yanında bazı sosyal ağlar tamamen etnik, dini, politik v.b.g. kimlik farklılıklarını dikkate alarak bu gruplardaki kullanıcılara özel olarak geliştirilmektedir. Örneğin, köpek (Dogster) ve kedi (Catster) sahiplerine özel olarak geliştirilmiş ve kedi – köpek sahiplerinin hayvanlarının isim ve fotoğrafları ile profil sayfaları açtıkları sosyal paylaşım ağları dahi bulunmaktadır. Sosyal paylaşım siteleri daha fazla kullanıcı sayısına erişebilmek için sıklıkla geniş kitleler tarafından erişilebilir ve kullanılabilir şekilde yapılandırılsalar da başlangıçta homojen olan (aynı gruptan) bir kullanıcı tabanına sahip olmaktadır. Site kurucularının amacı bu olmasa da sosyal paylaşım sitelerini kendilerini milliyet, yaş, eğitim seviyesi, meslek gibi unsurları dikkate alarak farklılaştıran üyelerin kullandığını görmek şaşırtıcı değildir. Kaynak: []

= Türkiye İnternet Kullanımında Dünyada 10. Sırada =

TNS'in yaptığı son araştırmaya göre internet kullanıcı sayısı bakımından dünya genelinde 10. sırada yer alan Türkiye'de kullanıcılar interneti daha çok sosyal ağ sitelerine girmek için kullanıyor.
Online yaşamın tüketiciler üzerindeki etkileri ve bunun pazarlama dünyasına yansımaları her geçen gün değişiyor. 60 ülkede 72.000 kişi ile gerçekleştirilen TNS Digital Life Araştırması, tüm dünyada internet kullanıcılarının %93’ünü temsil ediyor ve dijital dünyanın kullanıcıları hakkında detaylı bilgi veriyor.

Dünyanın en önemli araştırma şirketlerinden biri olan TNS, tüketicilerin dijital dünyayı nasıl kullandıklarını ve bu dünyada nasıl yaşadıklarını araştırdı. 7 Şubat 2011 Salı günü gerçekleştirilen toplantıda TNS Teknoloji ve Medya Direktörü Dirk Steffen dijital dünyanın detaylarını anlattı.

60 ülkede 72.000 kişi ile gerçekleştirilen araştırma tüm dünyada kullanıcıların %93’ünü temsil ediyor. Dirk Steffen, araştırmanın Kullanıcılara Ulaşmak, Tüketicilere Ulaşmak, Marka Savunucularını Belirlemek ve Müşteriler olmak üzere 4 temel üzerine kurulu olduğunu belirtiyor. Bu temellere bağlı olarak rakamlar ise şaşırtıcı: · Araştırmada kapsanan 60 ülkede aylık toplam 1.938.059.098 kişi çevirim içi

· 1.627.969.642 kişi sosyal paylaşım sitelerinde ve 767.471.403 kişi bu sitelerde markalarla ilişki kuruyor.

· 846.931.826 kişi markalar hakkında yazıyor. 1.391.526.432 kişi ise yazılanları okuyor ve bu yorumlardan etkileniyor.

· 1.577.580.106 kişi satın alacakları ürünü ve hizmetleri araştırmak için interneti kullanıyor.

**TÜRKİYE'DEN ÇARPICI RAKAMLAR**

· Çalışmaya katılan 60 ülkeyle kıyaslandığında, Türkiye internet penetrasyonu ortalama düzeyde (%44) buna karşın dijital büyüme indeksi yüksek: Belli başlı Güneybatı Asya ve Eski Sovyet Ülkelerini takiben 10. sırada yer alıyor. Türkiye’de internet kullananların %71’i her gün internete giriyor. En önemli motivasyon ise “eğlenmek”.

· Her 10 internet kullanıcısından 9’u markalar hakkında internetten araştırma yapıyor, bilgi alıyor. Bu oran dünya ortalamasının üzerinde.

· Bir diğer ilginç bulgu ise cep telefonundan internete giriş ile ilgili. Türk halkının %22’si cep telefonundan internete giriyor. Cep telefonunda internete en çok girilen saatlerin, işe giderken ya da eve dönüşte, yani trafikte geçirilen zamanlar ya da gece yatarken, uykuya dalmadan önceki dakikalar olduğu göze çarpıyor. Çoğumuz gece yatmadan önce son birkez acaba Facebook’ta ya da Twitter’da neler oluyor diye bakıyoruz.

· Geçtiğimiz yıl 191 olarak gerçekleşen ortalama arkadaş sayımız bu sene 219’a yükseldi ve Dijital Dünyada 8. sıradayız.

· Türk halkı Facebook gibi sosyal paylaşım sitelerine sıklıkla giriyor. İnternet kullanıcılarının %36’sı hergün sosyal paylaşım sitelerinde geziniyor. Aynı zamanda sosyal mecralarda markalar ile arkadaşlık yapmayı da seviyoruz. Yine sosyal mecralarda dünya ortalamasına göre yüksek düzeyde “marka” arkadaşlığı kuruyoruz ve temel motivasyonumuz markalardan elde edeceğimiz promosyonlar. []

[Yorum - Hüseyin Çelik] Sosyal medya ne kadar sosyal?  Hüseyin ÇELİK, Yrd. Doç. Dr., İstanbul Arel Üniversitesi İletişim Fakültesi - 15.02.2012

Yeni iletişim teknolojilerinin gelişmesi, gündelik hayatın zamansal, mekânsal kısıtlamalarıyla çevrili insanların sanal olarak bir araya gelmeleri ya da gelir gibi olmaları için yeni fırsatlar sunmaktadır. Bu yeni imkânlar sonucu insanların deneyimlerini paylaşmaları, fikirlerini beyan etmeleri ve fikir alışverişinde bulunmaları olumlu gelişmeler olarak değerlendirilmektedir. İnsanların sosyalleşmesi için yeni bir mecra olarak görülen yeni iletişim teknolojileri bazılarınca güvenilmez bir bilgi yığını, işe yarayan, yaramayan her şeyin bulamaç olduğu dev bir çöplük olarak kabul edilmektedir. Teknolojinin gelişmesine olumsuz olarak bakanlar bu teknolojilerin sunduğu imkânlardan birisi olan sosyal medyanın işlevlerine, işleyişine aşırı anlamlar yüklendiğini ve bu nedenle çok tartışılır olduğunu ileri sürmektedirler. Devasa miktarda bilgi içermesi nedeniyle bu bilgilerin artık kontrol edilememesi ve zamana ve mekâna bağlı olmaksızın devamlı olarak değişmesi bu şüpheleri ve endişeleri arttırmaktadır. Sosyal medya aslında veri ve çeşitli enformasyon kırıntıları içeren yapısıyla gerçeği ifade etmekten çok, o anlık duygusal ve eksik bilgileri içermektedir. Örneğin popüler sosyal medya sitelerinde insanların o anki duygularını ve düşüncelerini ifade eden yazı, resim ve semboller, ne yazılı kültür yapısı ne de sözlü kültür yapısı ile ilişkilidir. Sözlü kültür geniş bir kültürel mirası beraberinde taşımaktadır. Oysa sosyal medyada ifade edilenler, insanların o an sesli düşünmeleri sonucunda hazırlıksız, düşünmeden sarf ettikleri, genellikle anlık şeylerdir. Bu bakımdan sesli düşünme ile sözlü kültür ayırt edilmelidir. Sesli düşünme şekli, adından anlaşıldığı gibi olgunlaşmadan, biçimlendirilmeden gerçekleştirilen daha ham olan bir faaliyettir. Esasen enformasyon üretim sürecinde "ne, nerede, ne zaman, nasıl, ne şekilde ve kime" faktörleri ortaya konulmadan yapılan eylem bilgi değeri taşımamaktadır. Sosyal medyayı kullananlar genellikle eğlenmek, tartışmak, gevezelik etmek, atışmak, ağzına geleni düşünmeden söylemek, içini dökmek, ifade edemediklerini siyasi ya da sosyal konuları duygusal bir dille ortaya saçmak, kendi tanıklıklarına ait bilgiler olarak gördüğü foto, video, müzik, ses, yazı gibi anlatım araçlarını başlı başına uğraşıp sunmak, dikkat çekmek bağımlılığındadır. Bu medya şekli; katılma, birliktelik, dayanışma, itişme, kendini gösterme, çok ciddi sorumluluk almadan söz söyleme, rahatlama gibi çeşitli ihtiyaçlara doğal imkân sunan bir kamusal alan ve siyasetçilerin, reklamcıların, kamusal figürlerin kullanmak istediği bir stadyum kapısı gibi kullanılmaktadır. İnternetin oluşturduğu sosyal medyaya duyulan ilgi bu mecranın sınır tanımaz olmasından dolayıdır. İnternet ile birlikte geleneksel kitle iletişim araçlarının biçimlendirdiği kaynak ile alıcı arasındaki ilişki farklılaşmaya başlamıştır. Bu ilişki çok yönlü olarak yapılandırılmış ve etkileşimci yapısıyla ölçülemez ve kontrol edilemez, anlaşılması zor bir hale dönüşmüştür. Günümüzde internet hem doğru hem de yanlış bilginin taşıyıcısı durumundadır. Bu nedenle alıcılar kaynaktan aldıkları enformasyonu kullanmaları konusunda tereddütler yaşamaktadır. Gelen bilgilere şüpheyle yaklaşarak birçok kaynaktan bilgiyi doğruladıktan sonra kullanma yoluna gitmektedirler. Özellikle sosyal medya aracılığıyla elde edilen bilgilere daha temkinli yaklaşılmaktadır. İnternetin oluşturduğu yeni ortamda sosyal tecrit tehdidi bulunmaktadır. Bu ortam sayesinde artık evden dışarı çıkıp alışveriş yapılmasına, geleneksel sosyal ortamlarda bir arada bulunmaya, sinemaya ve tiyatroya gitmeye, konser dinlemeye gerek yoktur. Gündelik hayatın örgütlenmesi fazlasıyla yorgunlukları çoğalttığı için tüm bunlar evinizden internet aracılığıyla yapılabilir şeyler haline dönüşmüştür. Böylece sosyal medya aracılığıyla sosyalleştik derken sosyal alandan tecrit mi olunmaktadır sorusu akla gelmektedir. İnternet medyasının küresel olması sayesinde kültürel aynılaştırma (homojenleşme) tehlikesi bulunmaktadır. Aynı ve başat haber kaynaklarından çıkan haberlerin aynı kültürel bağlamı, bütün insanlara dikte etmesi, bu kültürü aşılaması söz konusudur. Böylece kültürel aynılaştırma tehdidi yeni iletişim teknolojileri ile daha da fazla yakınlaşmıştır. Yeni iletişim teknolojileri ile sanal toplum yapısının oluşması, yani birbirleriyle gerçek anlamda bağlı olmayan ve elektronik olarak iletişim kuran insanlar topluluğu geleneksel anlamda sosyalleşmeyi ifade etmemektedir. Bu şekilde iletişim faaliyetinde bulunan insanların çoğunun birbirini tanımaması, hatta coğrafi ve siyasi sınırları aşarak insanların aynı toplumun üyesi gibi davranmaları söz konusudur. Oysa aynı toplum üyelerinin gerçek anlamda ortak problemleri ve endişeleri paylaşmaları, birbirlerini anlamaları ve empati kurmalarının sanal toplum yapısıyla mümkün olamayacağı aşikârdır. Hızlı bir şekilde, gerçek zamanlı iletişim imkanları verebilen yeni iletişim teknolojileri güvenilir bir projeksiyon sunmamaktadır. Teknolojiyi üretenlerle tüketenler arasında bilgi ve kontrol bakımından bir farklılık göze çarpmaktadır. Yeni iletişim teknolojilerine sahip olanlarla olmayanlar arasındaki uçurum gün geçtikçe artmaktadır. Bir yanda sayısal teknoloji ile bilgiye ulaşan, imkânlarından istifade eden insanlar, diğer yandan ise teknolojinin sunduğu imkânlardan habersiz, haberi olsa dahi bu konulara para harcayamayan kitleler. Böylece teknolojik gelişmeler bilginin kullanımı ve bilgiden istifade etme fırsatları yaratırken, teknolojik gelişmelerden yararlanamayanları bilgi ve enformasyondan mahrum bırakmaktadır. Teknolojiyi elde etseler dahi eğitim ve kültür düzeyleri düşük olduğundan bunu gerektiği gibi ve sorgulayıcı şekilde kullanamamaktadırlar. Böylece ünlü iletişimci Marshall McLuhan'ın "küresel köy" öngörüsü ters yüz edilerek "köylüleşmiş insanlar" şekline evrilmektedir. "Köylüleşen insanlar" arasındaki ilişkiler sığ ve önemsiz hale dönüşmektedir. Bu nedenle sosyalleştik sanılırken kişilerarası ilişkiler zayıflamaktadır. Çünkü insanlar başka insanlarla doğrudan ilişki kurma eylemi yerine onu ikame edici bir sanal ortam aracılığıyla iletişim kurma çabasına girmektedirler. Oysa kişilerarası iletişim ortamları, insanların deneyimlerini yüz yüze, onlarla yakın iletişim ve etkileşim kurarak oluşturduğu ortamlardır. Yeni iletişim teknolojilerinin çok uluslu şirketler ve devletler aracılığıyla kontrol edilen merkezlerde yoğunlaşmaları dikkat çekmektedir. Bu yoğunlaşma ile bilginin kontrolü ve yönetilmesi tekelci tarzda yapılmaktadır. Örneğin sosyal medyada yer alan bilgiler önce internet servis sağlayıcıları üzerinden akarak dünyada birkaç yerde konuşlanmış olan internet merkezlerine, oradan da ana programın yer aldığı ve verilerin yer aldığı sosyal medya sitesine ulaşmaktadır. Bu nedenle sansür, filtreleme ve manipülasyon, trafik aktığı sırada da mümkün hale gelmektedir. Ayrıca trafiği kontrol eden programlar, sosyal medya sitesi yöneticileri ve moderatörler aracılığıyla çeşitli müdahaleler yapılabilmektedir. Bu müdahaleler sonucu içeriğin sansürlenmesi ve erişimin kontrol edilmesi mümkündür. Çeşitli manipülasyonlar ile tıklanma oranları bile fazlalaştırılmaktadır. Yeni iletişim teknolojilerinin bilginin üretilmesi, saklanması ve tüketilmesi sürecinde yeni sorunlara yol açacağı değerlendirilmektedir. Örneğin yeni iletişim teknolojilerinden birisi olan "Bulut (Cloud) sistemleri" veri dosyalarının yedeklenmesi amacıyla ortaya çıkmıştır. Bu hizmeti birçok dev teknoloji şirketi kullanmaya başlamıştır. Günümüzde "Bulut sistemleri" ile ortak veri tabanları kullanılmaktadır. Böylece 1980'li yıllarda ortaya çıkan PC'ler yani kişisel bilgisayarlar terminallere dönüştürülmektedir. Bu yapı PC'lerin ortaya çıkmadığı ve dev bilgisayarlara bağlı terminallerin bulunduğu eski günleri hatırlatmaktadır. Bulut tarzı yapılandırmada bilgisayar uygulama yazılımları ve veriler bu "Bulutlar"ın içerisine hapsedilmektedir. Veri gönderme ve alma hızlarının artması sonucunda oluşturulan bu yapı, maliyet ve enerji yönünden avantajlı gözükmektedir. Oysa özel veriler ve bilgilerin banka şeklinde böyle bir ortamda tutulması problemleri de beraberinde getirecektir. Böylece PC özgürlüğü ortadan kalkarak kişisel bilgiler başkalarının emanetine bırakılmaktadır. Bu emanetçilerin bilgileri nasıl saklayacağı, güvenliklerini nasıl sağlayacağı ve buna ek olarak bunlardan istifade edip etmeyecekleri soruları akla gelmektedir. Günümüzde telefon numaralarının dahi bir ticari fayda elde etmek için başkalarınca kullanıldığı unutulmamalıdır. Ayrıca bu sistemlerin uluslararası olması nedeniyle birçok hukuki sorunların oluşmasına yol açacağı düşünülmektedir. Verilerin korunması, gizliliğin sağlanması ve fikri haklar konusunda oluşabilecek sorunlar, şirket bilgilerinin başkalarının eline geçme ihtimali şimdiden öngörülebilmektedir. Sosyal medya aslında "Bulut sistemine" zemin hazırlamıştır. Çünkü kişisel bilgilerin, resimlerin ve iletilerin korunduğu sosyal medya siteleri bulut tipi yapılara ilham kaynağı olmuştur. Sosyal medyanın yeni iletişim teknolojileri sonucu aşırı yoğunlaşarak gittikçe daha çok tek elde toplanması, kontrol edilme olanaklarının artması ve kolaylıkla manipülasyona izin vermesi nedeniyle bu oluşumlara daha temkinli olarak yaklaşılması gerekmektedir. Bu oluşumların geleneksel sosyalleşme araçlarından okul, aile, arkadaşlar olarak özetlenebilen sosyal çevreyi tam olarak karşılayamayacağı açıktır. Tam aksine sosyal medyanın geleneksel sosyalleşme araçlarının yerine geçerek bambaşka bir sosyalleşme aracı olarak ortaya çıkması ihtimali göz önünde tutulmalıdır. Bu nedenle özellikle sosyal bilimcilerin bu konunun üzerinde önemle durmaları gerekmektedir.

Kaynak: []